کارشناسان معتقدند مشکلات صنعت خودرو بیش از آنکه ناشی از تحریمها باشد، نتیجه سیاستهای قیمتگذاری دستوری و مداخلات مکرر در بازار است. در حالی که هزینه تولید خودرو بهدلیل افزایش نرخ ارز، تورم، رشد قیمت مواد اولیه و دستمزدها بهطور مداوم افزایش یافته، قیمت فروش محصولات همچنان با محدودیتهای دولتی تعیین میشود. این موضوع زیان انباشته سنگین، کمبود نقدینگی و کاهش سرمایهگذاری در صنعت خودرو را به دنبال داشته است.
در این میان، عرضه خودرو در بورس کالا دوباره به یکی از مهمترین پیشنهادها برای اصلاح بازار تبدیل شده است. موافقان این روش معتقدند بورس کالا با شفافسازی قیمتها، حذف واسطهگری و کاهش رانت، میتواند بخشی از منابع مالی را به تولیدکنندگان بازگرداند و شرایط صنعت را بهبود دهد.
به گفته کارشناسان، بورس کالا بهتنهایی همه مشکلات صنعت خودرو را حل نمیکند، اما نسبت به قیمتگذاری دستوری، سازوکاری منطقیتر برای تعیین قیمت بر اساس عرضه و تقاضاست. این روش میتواند فاصله قیمت کارخانه و بازار را کاهش داده و سود حاصل از فروش را به جای دلالان، به چرخه تولید منتقل کند.
از سوی دیگر، ادامه قیمتگذاری دستوری باعث شده خودروسازان محصولات خود را با قیمتی کمتر از هزینه تولید عرضه کنند. نتیجه این سیاست، افزایش زیان، کاهش توان پرداخت مطالبات قطعهسازان، افت تولید، کاهش کیفیت خودروها و تأخیر در تحویل محصولات بوده است.
کارشناسان تأکید میکنند افزایش قیمت کارخانه لزوماً به معنای فشار بیشتر بر مصرفکننده نیست، زیرا در حال حاضر خودرو با قیمت بالاتری در بازار آزاد معامله میشود و سود اصلی به واسطهها میرسد، نه تولیدکننده.
همچنین کمبود نقدینگی در خودروسازان، زنجیره تأمین قطعات را نیز با مشکلات جدی روبهرو کرده است. تأخیر در پرداخت مطالبات قطعهسازان، کاهش تولید قطعات و افزایش هزینههای تولید از مهمترین پیامدهای این وضعیت به شمار میرود.
به باور کارشناسان، خروج صنعت خودرو از شرایط فعلی تنها با مجموعهای از اصلاحات امکانپذیر است؛ حذف تدریجی قیمتگذاری دستوری، استفاده از سازوکارهای شفاف مانند بورس کالا، پرداخت بهموقع مطالبات قطعهسازان، اصلاح سیاستهای ارزی، کاهش هزینههای مالی، حمایت از سرمایهگذاری و ایجاد رقابت واقعی از مهمترین راهکارهای پیشنهادی هستند.
در مجموع، ادامه سیاستهای فعلی میتواند رکود، زیان خودروسازان و نارضایتی مصرفکنندگان را تشدید کند، در حالی که اصلاح نظام قیمتگذاری و حرکت به سمت بازار رقابتی، مسیر بهتری برای احیای صنعت خودرو خواهد بود.
منبع: اخبار خودرو
